voordat de gemeente Slochteren deze volstampt met huizen

Wanneer dat eenmaal gebeurt, is de Groenedijk voor altijd zijn huidige schoonheid kwijt

De gemeente Slochteren is in haar Structuurvisie Slochteren (2009-2010) van plan, ondanks luide protesten vanuit de bevolking, een aantal straten in het buitengebied toe te voegen aan de dorpskern, of hoe ze dat ambtelijk correct ook mogen noemen. Daartoe behoort ook een deel van de Veenlaan. Een inwoner van Slochteren, de heer De Muinck, heeft me gevraagd een tekening te maken van dat stuk van de Veenlaan, voordat nieuwbouw definitief het zicht -vanaf de Groenedijk- daarop verpletterend mismaakt. De heer De Muinck is bijzonder verontrust over het feit dat de gemeente Slochteren haar open landschap ook op deze plek weer opoffert aan plannen voor huizenbouw. Plannen, waarvan het maar de vraag is of ze op dit moment wel zinvol zijn, achterhaald door de economie. Volgens de heer De Muinck is nieuwbouw zeker niet zinvol op deze plek: de Veenlaan. Op het moment van ons eerste gesprek over een tekening van dit gebied, stond de nieuwe gemeentewerf er al. We waren het er beide snel over eens: die hoort daar niet en die komt ook niet op de tekening.

Al eerder, begin 2008, had ik regelmatig staan kijken hoe ik een interessante tekening kon maken van molen ‘De Groote Polder’ -1783- , de kerktoren op de achtergrond en een stuk van de Veenlaan als verbinding ertussen. Dat idee, met het oog op de serie 'Dorpen die Slochteren maken', leeft nog steeds. Het kwam er (nog) niet van. Op maandagavond 6 juli 2009 hebben Marjan en ik daar wat rondjes gefietst om te zien wat er visueel mogelijk en aantrekkelijk is. We vonden drie mogelijkheden, elk met hun eigen moeilijkheid, elk met een heel ander visueel resultaat.

Het eerste gesprek met de heer De Muinck vond plaats op 27 juni 2009, op de kunstmarkt in Slochteren. Op vrijdag 28 mei 2010, bijna een jaar later, maakten we de keuze ten aanzien van wat ik ga tekenen. Zonder de gemeentewerf, uiteraard.

De bomenrij langs de Veenlaan krijgt om een uur of twaalf licht van opzij en daarmee helder belichte delen. De bomenrij langs de Fromaweg ontvangt dan nog steeds geen licht van opzij, wel een beetje van boven en van achteren. Dat maakt het verschil tussen beide rijen bomen goed zichtbaar, zelfs op deze enorme afstand. Da's visueel aantrekkelijk! Ook is de lichtval op de kap van de molen nu meer gevarieerd. De kap krijgt ronding. De schaduw van de wiek op de kap is leuk, maar het is de vraag of de stand van de wieken net zo is op het moment dat ik daar zit te tekenen. Gaan we maar even niet van uit. Op dit tijdstip krijgt de zijkant van de kerktoren ook direct zonlicht, dat geeft hem net even meer diepte. Zodra de aarde een paar uur verder doordraait, valt het zonlicht ook op de voorkant van de kerktoren en verdwijnt het verschil voorkant-zijkant grotendeels. Dat geldt ook voor de bomen langs de Fromaweg en de vlakken van de molen. Ik zal moeten werken tussen half twaalf en een uur of twee, drie.
Ik kan aan de slag.

Een eerste schets

Na een verkennende grove aanzet tijdens het maken van de foto's op 2 juni, heb ik woensdag 9 juni een wat meer uitgewerkte potloodschets gemaakt. Op de computer heb ik het kader zodanig aangepast dat we ook een indruk krijgen hoe het geheel er ongeveer uitziet in liggend formaat. De horizon heb ik bij beide gemakshalve op een lijn gehouden.

Bij het liggende formaat is er meer ruimte voor het horizontaal en ruimtelijk aspect van het landschap. Het staande formaat is letterlijk veel luchtiger. Ik kan me uitleven in wolkjes maken; de Veenlaan verliest echter vrijwel alle details. Die zijn allemaal eigenlijk net te klein om nog aantrekkelijk te blijven. Dat houdt in dat ik bij het liggend formaat de details wat meer aandacht kan geven, ze wat groter kan weergeven. De kerktoren is op deze schets voor mijn gevoel in verhouding met de rest toch wat groot.

De keuze valt op het liggend formaat

Ik besluit om de struiken rechts van de molen deels niet te tekenen, de bossage visueel smaller te maken. We krijgen daardoor meer Veenlaan in beeld. Da's mooier voor het ruimte effect; met name de diepte komt beter over.

- tweede schets -

Verkenning van onderlinge verhoudingen, vlakken en perspectief.

In grote lijnen gaat het goed, hoewel de molen een studie op zich is. Grootste probleem zijn de enorme afstanden en daarmee het vlakke verloop van het perspectief. De sloot is nu te breed en de linker walkant buiten proportie fors. Het standpunt is goed. Door de grote afstand en de relatief hoge ligging van de molen komt de bovenkant van de kerktoren nauwelijks boven de onderste rand van de kap van de molen. Da's wel heel klein. Zal de toren wel een tikje groter maken om toch wat detail in de kerktoren te houden. De molen is een watermolen; daardoor is het water een heel belangrijk element en brengt ‘leven’ in de brouwerij.

- 17 juni - opzet werk -

Donderdagmorgen 17 juni mooi op tijd gestart met het echte werk. Zolang ik de zon niet nodig heb om schaduwen te werpen begin ik liever vroeg in verband met de warmte. Tegen de tijd dat ik wegga is het licht ongeveer zoals het voor de tekening mooi is: tussen 12 en 1.

Lekker geconcentreerd aan één stuk bezig geweest. Veel tijd besteed aan de verhoudingen van de molen en de grond daar om heen. De struiken uiterst rechts voor een deel iets lager gemaakt zodat we er nu overheen kijken. De Veenlaan komt daarmee iets beter voor de dag. De gemeentewerf heb ik weggelaten. Het land op die plek krijgt dezelfde lichte begroeiing als het land aan deze kant van de Veenlaan. De stammen van de bomen aan de Veenlaan komen nog. Het bosje voor de Fromaweg was bij dit ochtendlicht goed te zien en krijgt meer eigen karakter. Daarachter de bomen langs de Fromaweg en die achter de autoweg.

Het is even afwachten hoe de kap met de wieken binnenkort staat, daarom die nog niet aangegeven. Die kap en de wieken is een tijdrovend onderdeel maar geeft heel veel sfeer. Volgende keer eerst de molensloot vastleggen, tenzij de kap dan goed staat. De kap moet hoe dan ook in één keer klaar.

- 21 juni -

Veenlaan en sloot bij de molen uitgewerkt. Akker rechts van sloot en maaipad ingevuld. De akker levert een mooi lijnenspel omdat bij het inzaaien van de akker de sloot is gevolgd. De grote opzet van de molenconstructie (dank heer Helmantel) bestudeerd en een aantal visuele details van de molen bekeken.

De wieken blijken niet allemaal gelijk te zijn. Bij de een ontbreekt een aantal windvangende delen. Valt niet op, maar is wel leuk om te zien. Het is een heel geknutsel om alles een beetje op de goede plek te krijgen. Zal ergens vast wel wat aan mankeren, maar voor mijn gevoel kan ie zo draaien...

- 23 juni - derde fase - totaalbeeld

Hier dan het hele plaatje, tot nu toe. Nou nog 'even' uitwerken...

- 5 juli -

Eindelijk weersomstandigheden die geen pijn aan de ogen doen en dus: hup, d'r weer op uit. Mooi bewolkt weer. Lekker gewerkt. Het gewas rechts is ineens wel een halve meter hoger, maar dat is nu niet meer van belang. Vandaag de kap meer toon gegeven. Plus gewerkt aan bomen en lage planten. Voelt goed, hier weer aan de slag te zijn.